Kiểm soát đau, kháng sinh và hồi phục sau phẫu thuật
COMFORT · MEDICATION · AFTERCARE
Từ cơ chế giảm đau
đến đơn thuốc hỗ trợ hồi phục.
Posselt đánh giá riêng đau, viêm, nhiễm trùng, buồn nôn, hệ vi sinh đường ruột và căng cơ hàm. Vai trò của thuốc được phối hợp theo sức khỏe, phạm vi phẫu thuật và theo dõi tiến trình hồi phục.
Sơ đồ cơ chế được đơn giản hóa
Giảm tín hiệu làm tăng cảm giác đau
- Kích thích mô · Axit arachidonic · AA
- Enzyme COX · Prostaglandin · PG · Airtal · ức chế COX
- Thần kinh cảm nhận đau · Paracetamol · điều hòa đau trung ương
NSAID làm giảm tín hiệu viêm; paracetamol (acetaminophen) chủ yếu điều hòa cảm giác đau tại hệ thần kinh trung ương.
Cơ chế chính xác của paracetamol chưa được làm rõ hoàn toàn. Thuốc và cách phối hợp được lựa chọn sau thăm khám.
Nguồn tham khảo cho sơ đồ cơ chế
Sơ đồ cơ chế được đơn giản hóa
Cản trở quá trình tổng hợp vách tế bào vi khuẩn
- Vách tế bào vi khuẩn
- PBP · enzyme tổng hợp vách tế bào · Amoxicillin · ức chế liên kết chéo
- β-lactamase · enzyme phân hủy thuốc · Clavulanate · ức chế một số enzyme
Amoxicillin cản trở tổng hợp vách tế bào; clavulanate ức chế một số enzyme phân hủy amoxicillin.
Sơ đồ áp dụng với vi khuẩn nhạy cảm. Cần đánh giá chỉ định kháng sinh và trực tiếp xử lý ổ nhiễm trùng.
Nguồn tham khảo cho sơ đồ cơ chế
01 PAIN · INFLAMMATORY PATHWAY
Airtal được dùng để kiểm soát cả đau và viêm.
Hoạt chất của Airtal là aceclofenac. Đây là thuốc chống viêm giảm đau NSAID, cũng dùng trong lĩnh vực chỉnh hình như viêm khớp, đau răng và viêm sau chấn thương. Posselt đánh giá mức đau sau phẫu thuật và sức khỏe để quyết định thuốc có phù hợp hay không.
Cơ chế làm tăng đau ở ngoại vi
Kích thích do phẫu thuật và viêm
khởi phát phản ứng viêm tại màng tế bào.
Axit béo có nguồn gốc từ màng tế bào
trở thành nguyên liệu tạo chất trung gian viêm.
Tham gia vào quá trình
tổng hợp prostaglandin.
Prostaglandin làm dây thần kinh đau
nhạy cảm hơn với kích thích.
Giảm tạo prostaglandin để làm dịu đau và viêm.
Đây là cách giảm nguyên nhân khuếch đại tín hiệu đau. Thuốc được kê sau kiểm tra nguy cơ xuất huyết tiêu hóa, chức năng thận, bệnh tim mạch, dị ứng và việc dùng thuốc chống viêm giảm đau khác. Bệnh nhân được hướng dẫn không tự ý dùng thêm NSAID khác cùng Airtal.
Cơ sở giải thích · Thông tin sản phẩm Airtal của Daewoong Pharmaceutical ↗ · Tờ thông tin aceclofenac · cơ chế tác dụng ↗
02 COMPLEMENTARY ANALGESIA
Kiểm soát đau bằng phối hợp thuốc có cơ chế khác nhau.
NSAID và acetaminophen không có cùng cơ chế. Khi cần, phối hợp hai nhóm để xem xét cả vùng viêm và kiểm soát đau trung ương. ADA cũng nêu NSAID đơn độc hoặc phối hợp acetaminophen là lựa chọn ưu tiên cho đau nha khoa cấp. Điều này không có nghĩa khuyến nghị chung mọi phối hợp hoặc liều Airtal.
Xem xét đồng thời các vị trí tác dụng khác nhau
Ức chế COX trong con đường viêm ngoại vi
→ giảm tạo prostaglandin
Điều hòa đau chủ yếu ở trung ương
Cơ chế chính xác chưa được làm rõ hoàn toàn.
Vì sao không ưu tiên Ultracet
Ultracet là thuốc phối hợp tramadol và acetaminophen. Tramadol tác động lên thụ thể opioid và ức chế tái hấp thu serotonin, noradrenaline; có thể gây buồn nôn, nôn, chóng mặt, buồn ngủ. Để giảm những khó chịu này, Posselt ưu tiên xem xét chiến lược giảm đau không opioid. Nếu đau kéo dài, nguyên nhân và đơn thuốc được đánh giá lại.
Chúng tôi kiểm tra tiền sử buồn nôn sau dùng thuốc, có đang đói hay không, mức đau và hồi phục; khi cần đánh giá sự phù hợp của thuốc giảm đau và chống nôn dạng tiêm. Đồng thời kiểm tra việc dùng trùng acetaminophen trong thuốc cảm hoặc thuốc giảm đau phối hợp.
Cơ sở giải thích · Hướng dẫn ADA về đau nha khoa cấp ↗ · Thông tin acetaminophen của FDA ↗ · Tờ thông tin Ultracet trên DailyMed ↗
03 ANTIBIOTIC · CELL-WALL PATHWAY
Lựa chọn kháng sinh cần thiết, nhắm vào thành tế bào vi khuẩn.
Thuốc giảm đau và kháng sinh có mục đích khác nhau. Kháng sinh được dùng sau đánh giá nhu cầu điều trị nhiễm khuẩn, cùng với xử lý nguyên nhân như dẫn lưu mủ hoặc điều trị tủy. Dưới đây là phối hợp amoxicillin và clavulanate được minh họa cơ chế tác dụng bằng sơ đồ đơn giản.
Vai trò của hai thành phần
Gắn vào PBP (protein tổng hợp thành tế bào)
→ ức chế liên kết chéo peptidoglycan
→ cản trở duy trì thành tế bào của vi khuẩn nhạy cảm
Ức chế một số β-lactamase (enzyme phân hủy thuốc)
→ bảo vệ amoxicillin khỏi bị phân hủy
375mg và 625mg: xem thành phần thay vì chỉ nhìn con số.
| Hàm lượng ghi trên thuốc phối hợp | Amoxicillin | Axit clavulanic |
|---|---|---|
| 375mg | 250mg | 125mg |
| 625mg | 500mg | 125mg |
Dạng 625mg chứa nhiều amoxicillin hơn và lượng clavulanate bằng nhau. Posselt lựa chọn dạng thuốc và kế hoạch dùng theo phạm vi, mức độ nhiễm trùng, chức năng thận, thể trạng, dị ứng và thuốc đang dùng. Hai viên 375mg không có lượng thành phần bằng một viên 625mg. Bệnh nhân cần dùng theo đơn, không tự ý thay đổi.
Kháng sinh không loại bỏ mọi vi khuẩn hoặc màng sinh học trong miệng. Cần trực tiếp kiểm soát mảng bám, cao răng, nguyên nhân nhiễm trùng và theo dõi diễn biến.
Cơ sở giải thích · Tờ thông tin amoxicillin và clavulanate 375mg ↗ · Tờ thông tin amoxicillin và clavulanate 625mg ↗ · Hướng dẫn kháng sinh nha khoa của ADA ↗
04 GUT MICROBIOME · PROBIOTICS
Theo dõi cả cân bằng đường ruột khi điều trị kháng sinh.
Trong khi tác động lên vi khuẩn gây nhiễm trùng, kháng sinh cũng có thể ảnh hưởng đến thành phần hệ vi sinh đường ruột. Sự thay đổi này và bản thân thuốc có thể gây phân lỏng, tiêu chảy, khó chịu bụng, nên triệu chứng trước và sau dùng thuốc được kiểm tra.
Thay đổi hệ vi sinh đường ruột và chăm sóc hỗ trợ
Cũng ảnh hưởng đến một số vi khuẩn đường ruột.
Cân bằng và chức năng đường ruột có thể thay đổi.
Kiểm tra tiêu chảy, khó chịu bụng và sức khỏe.
Đánh giá sự phù hợp của chủng và sản phẩm có bằng chứng.
Khi cần, Posselt xem xét men vi sinh (probiotic) như biện pháp hỗ trợ. Chủng, phối hợp và bằng chứng khác nhau giữa sản phẩm nên không thể kỳ vọng cùng hiệu quả; đây không được mô tả là điều trị phục hồi hoàn toàn hệ vi sinh. Nếu suy giảm miễn dịch hoặc mắc bệnh nặng, tính phù hợp được đánh giá thận trọng hơn. Hãy báo phòng khám nếu tiêu chảy nặng, sốt hoặc có máu trong phân.
Cơ sở giải thích · Hướng dẫn probiotic của AGA ↗
05 JAW MUSCLE · PAIN–TENSION LOOP
Phân biệt cả tình trạng căng cơ quanh khớp thái dương hàm.
Đau hàm có thể liên quan không chỉ bên trong khớp mà còn căng cơ nhai. Thói quen nghiến chặt răng, đau khi ấn cơ, độ há miệng và vận động được kiểm tra để đánh giá đau có nguồn gốc cơ hay không.
Vòng lặp đau và căng cơ làm tăng lẫn nhau
Gánh nặng tích lũy lên cơ nhai.
Có thể gây khó chịu và hạn chế vận động.
Phản ứng càng đau càng căng có thể lặp lại.
Xem xét điều chỉnh thói quen, vật lý trị liệu và thuốc khi cần.
Được xem xét như điều trị hỗ trợ giảm đau liên quan căng cơ hoặc co thắt.
Khi cần, Posselt xem xét thuốc giãn cơ cho cơ hàm. Các thuốc có cơ chế khác nhau; cần kiểm tra buồn ngủ, chóng mặt và ảnh hưởng của thuốc an thần khác. Điều trị bảo tồn và đánh giá diễn biến được tiến hành đồng thời; không mô tả thuốc giãn cơ là cách tái tạo đĩa khớp hoặc sụn. Bằng chứng và hiệu quả thuốc có giới hạn, nên đáp ứng cá nhân được theo dõi.
Tìm hiểu vật lý trị liệu khớp thái dương hàm và PDRN →Cơ sở giải thích · Viện Hàn lâm Quốc gia Hoa Kỳ · điều trị rối loạn thái dương hàm ↗
06 SINUS · POSTOPERATIVE RECOVERY
Kiểm tra cả hồi phục mũi sau phẫu thuật xoang hàm.
Hình minh họa để giải thích · không phải ảnh sản phẩm thực tế của phòng khám hoặc đơn thuốc cá nhân.
Sau ghép xương xoang hàm, chúng tôi kiểm tra cả vùng phẫu thuật, nghẹt mũi, dịch tiết và triệu chứng xoang. Nếu có triệu chứng, bác sĩ đánh giá nguyên nhân, diễn biến phẫu thuật, tính phù hợp của thuốc xịt mũi hoặc thuốc hỗ trợ hồi phục cần thiết và hướng dẫn sử dụng. Mục đích, thời gian dùng khác nhau tùy loại xịt.
Hãy báo thay đổi về đau, sưng, sốt và triệu chứng mũi. Trước kê đơn, chúng tôi kiểm tra thuốc từ nơi khác, dị ứng, bệnh gan, thận, tim mạch và tác dụng phụ từng gặp.
Sơ đồ đơn giản hóa tác dụng chung của thuốc, không phải hướng dẫn dùng thuốc cho cá nhân. Thuốc, dạng bào chế, liều và thời gian thực tế được quyết định sau khám. Hãy kiểm tra cả thuốc kê mới và thuốc đang dùng, liên hệ phòng khám nếu khó chịu.